{"id":33,"date":"2013-10-22T11:52:55","date_gmt":"2013-10-22T09:52:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ulucz.org\/?p=33"},"modified":"2014-04-01T15:09:33","modified_gmt":"2014-04-01T13:09:33","slug":"ulucz-zarys-historyczny","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ulucz.org\/?p=33","title":{"rendered":"Ulucz – zarys historyczny"},"content":{"rendered":"

Ulucz<\/strong> (1565 Hulicz, 1872 U\u0142ucz, w latach 1977-1981 \u0141\u0105ka) \u2013 wie\u015b w Polsce po\u0142o\u017cona w wojew\u00f3dztwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Dydnia, nad rzek\u0105 San.<\/p>\n

Pierwsze \u015blady osadnictwa w Uluczu przypadaj\u0105 na okres kultury trzcinieckiej – epoki br\u0105zu, a zgromadzone zabytki archeologiczne przez profesora Micha\u0142a Parczewskiego z tego terenu datowane s\u0105 w czasie na ok. 1600 lat p.n.e. W samym Uluczu archeolodzy odkryli wielokulturow\u0105 osad\u0119 z zabytkami z epoki br\u0105zu oraz okresu halsztackiego.<\/p>\n

Lata od 981 do 1339 to okres wp\u0142yw\u00f3w ksi\u0119stwa Rusi Kijowskiej oraz Ksi\u0119stwa Halicko-W\u0142odzimierskiego. Wie\u015b po raz pierwszy wspomniana w dokumencie z roku 1373 jako Ulicz. W roku tym zosta\u0142a nadana przez ksi\u0119cia W\u0142adys\u0142awa Opolczyka Przemys\u0142awowi z Jab\u0142onicy. W XIV wieku odnotowana jako jedna z pierwszych wsi po\u0142o\u017conych nad Sanem, obok Jab\u0142onicy i Wo\u0142odzi. Dw\u00f3r kr\u00f3lewski w Uluczu datowany wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 od roku 1409.<\/p>\n

W latach 1512-1548 wie\u015b oraz poblisk\u0105 Dobr\u0105 i H\u0142umcz\u0119 dzier\u017cawi\u0142 W\u0142och Ottaviano. W listopadzie 1548 wie\u015b zosta\u0142a przy\u0142\u0105czona do \u017cup ruskich. W 1565 r. wie\u015b nazywa\u0142a si\u0119 Hulicz, liczy\u0142a 29 kmieci oraz 16 \u00be \u0142ana powierzchni. W okresie I Rzeczypospolitej wie\u015b znajdowa\u0142a si\u0119 sk\u0142adzie starostwa mrzyg\u0142odzkiego. Jako wie\u015b kr\u00f3lewska nale\u017ca\u0142a do \u017cup tyrawskich w ekonomii samborskiej. Ulucz by\u0142 kr\u00f3lewszczyzn\u0105, cz\u0119\u015bci\u0105 klucza uluckiego, w kt\u00f3rego sk\u0142ad wchodzi\u0142y r\u00f3wnie\u017c Dobra i H\u0142omcza.<\/p>\n

W XVI i XVII wieku przybyli tu Mazurzy[7][8],kt\u00f3rzy wyrabiali m.in. \u0142odzie „czo\u0142ni i tramnicze do komi\u0105g” oraz „kiczki do dychtowania komi\u0105g” opuszczane do Sanu celem sp\u0142ywu soli z \u017cup tyrawskich do Przemy\u015bla, pobierano r\u00f3wnie\u017c podatek od kupc\u00f3w udaj\u0105cych si\u0119 do Przemy\u015bla i Sambora.<\/p>\n

We wsi obok cerkwi \u015bw. Miko\u0142aja (zburzona przed 1908)sta\u0142 na wzg\u00f3rzu klasztor bazylian\u00f3w. Klasztor zosta\u0142 zlikwidowany w roku 1744, a wyposa\u017cenie przeniesiono nast\u0119pnie do klasztoru w Dobromilu. Wed\u0142ug tradycji ustnej obronna murowana cerkiew pw. \u015bw. Miko\u0142aja mia\u0142a da\u0107 odp\u00f3r oblegaj\u0105cym wojskom szwedzkim.<\/p>\n

W roku 1694 ulicki Ihumen Teofil by\u0142 delegatem na soborze w Przemy\u015blu. Cz\u0119\u015bci\u0105 sk\u0142adow\u0105 wsi by\u0142 do ko\u0144ca XIX w. przysi\u00f3\u0142ek Hrusz\u00f3wka le\u017c\u0105cy na prawym brzegu Sanu. Od roku 1882 wie\u015b nale\u017ca\u0142a do powiatu brzozowskiego w austriackiej prowincji Galicja. W roku 1870 wie\u015b liczy\u0142a 1342 Rusin\u00f3w, 98 Polak\u00f3w oraz 181 Niemc\u00f3w (\u017byd\u00f3w).<\/p>\n

W roku 1772 w\u0142asno\u015b\u0107 Piotra Starzy\u0144skiego, nast\u0119pnie reinkamerowana w 1785, po 1828 w\u0142asno\u015b\u0107 Teodora Tergonde i Kazimierza Gozdowicza. W roku 1927 wi\u0119ksz\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 ziemsk\u0105 posiada\u0142 w Uluczu Les\u0142aw Niewistka Dydy\u0144ski[12] z Krzemienna. Do roku 1939 we wsi znajdowa\u0142 si\u0119 dw\u00f3r kt\u00f3rego w\u0142a\u015bcicielk\u0105 by\u0142a Kazimiera Dydy\u0144ska herbu Gozdawa, w\u0142a\u015bcicielka Strachociny. Ulucz s\u0142yn\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c z wyrob\u00f3w koronkarskich[15].<\/p>\n

Lata 1939-1947<\/strong><\/p>\n

Po 17 wrze\u015bnia 1939 wie\u015b dosta\u0142a si\u0119 pod okupacj\u0119 sowieck\u0105. 25 czerwca 1941 pod okupacj\u0119 niemieck\u0105. Do 1944 by\u0142o we wsi 400 gospodarstw oraz 2040 mieszka\u0144c\u00f3w (1620 Ukrai\u0144c\u00f3w).<\/p>\n

W 1945 Ulucz i s\u0105siednie wsie Hrosz\u00f3wka, Jab\u0142onica Ruska oraz Wola Wo\u0142odzka stanowi\u0142y baz\u0119 oddzia\u0142u UPA[16], kt\u00f3rym dowodzi\u0142 por. Micha\u0142 Duda ps. Hromenko. Dtatego te\u017c wie\u015b by\u0142a szczeg\u00f3lnie nara\u017cona na ataki si\u0142 polskich. 12 stycznia 1946 Ulucz zosta\u0142 spacyfikowany przez 3000 \u017co\u0142nierzy WP z Birczy. Wojsko spali\u0142o 2 domy, 2 m\u0142yny i aresztowa\u0142o 40 m\u0119\u017cczyzn[17]. 21 marca 1946 oddzia\u0142 UPA U-4 pod dow\u00f3dztwem Bur\u0142aki urz\u0105dzi\u0142 we wsi zasadzk\u0119 na oddzia\u0142 WP z Tyrawy Solnej, kt\u00f3ry pacyfikowa\u0142 okoliczne wsie ukrai\u0144skie[18]. Zgin\u0119\u0142o 14 \u017co\u0142nierzy WP, natomiast kilku rannych uton\u0119\u0142o w Sanie. 29 maja 1946 Ulucz[19] i Jab\u0142onica Ruska zosta\u0142y zaatakowane przez WP w odwecie za spalenie pobliskiej wsi Temesz\u00f3w. W Uluczu sp\u0142on\u0119\u0142o w\u00f3wczas ok. 300 dom\u00f3w i zgin\u0119\u0142o 6 os\u00f3b. Po tej akcji wywieziono z Ulucza na Ukrain\u0119 oko\u0142o 1000 os\u00f3b. W nocy z 26 na 27 czerwca 1946 dwie sotnie UPA U-2 i U-4 przeprowadzi\u0142y akcj\u0119 na komisj\u0119 wyborcz\u0105 ochranian\u0105 przez 40 \u017co\u0142nierzy WP, podczas akcji zgin\u0119\u0142o 4 polskich \u017co\u0142nierzy. Nast\u0119pnego dnia nast\u0105pi\u0142 atak odwetowy, podczas kt\u00f3rego spalono kolejne 33 domy i zabito 6 mieszka\u0144c\u00f3w[20]. 10 wrze\u015bnia 1946 z Ulucza[21] wyszed\u0142 atak oddzia\u0142u UPA na Witry\u0142\u00f3w, \u0141odzin\u0119 i H\u0142omcz\u0119[22]. Opr\u00f3cz doros\u0142ych napastnik\u00f3w w akcji brali udzia\u0142 tak\u017ce bardzo m\u0142odzi ch\u0142opcy[23].<\/p>\n

28 kwietnia 1947 r. pozostali, ok. 550 mieszka\u0144c\u00f3w Ulucza zosta\u0142o przesiedlonych i rozproszonych w ramach Akcji Wis\u0142a, ze starej wsi pozosta\u0142 tylko jeden dom, cmentarz oraz Cerkiew Wniebowst\u0105pienia Pa\u0144skiego w Uluczu na g\u00f3rze D\u0119bnik.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

W 1957 rozpocz\u0119to konserwacj\u0119 cerkwi na g\u00f3rze D\u0119bnik. Prace ciesielskie wykona\u0142 ludowy cie\u015bla pochodz\u0105cy z Borownicy Adolf Milczanowski (1899-1977)[24]. Natychmiast po powrocie demokracji dawni uluczanie zacz\u0119li odtwarza\u0107 swoj\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107. Od 1990 r. w maju we wsi odbywaj\u0105 si\u0119 coroczne zjazdy dawnych mieszka\u0144c\u00f3w. Odprawiana jest msza w obrz\u0105dku unickim, a tak\u017ce organizowane jest ognisko kt\u00f3remu towarzyszy \u015bpiew i taniec[potrzebne \u017ar\u00f3d\u0142o].<\/p>\n

Dzi\u015b wie\u015b liczy kilkana\u015bcie dom\u00f3w. W roku 2001 w Uluczu wybudowano rzymskokatolicki murowany ko\u015bci\u00f3\u0142 filialny pw. Matki Bo\u017cej Fatimskiej, nale\u017cacy do parafii Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa w Borownicy (Dekanat Bircza)[25]. W latach 1975-1998 miejscowo\u015b\u0107 po\u0142o\u017cona by\u0142a w wojew\u00f3dztwie kro\u015bnie\u0144skim.<\/p>\n

\"Village_Ulucz\"<\/a>
\nZabytki<\/strong>
\nCennym zabytkiem jest drewniana cerkiew pw. Wniebowst\u0105pienia Pa\u0144skiego z 1659 r., usytuowana na wzg\u00f3rzu D\u0119bnik – Dubnyk (344 m n.p.m.), wznosz\u0105cym si\u0119 ponad dolin\u0105 Sanu. Zachowa\u0142a si\u0119 tak\u017ce murowana kaplica z 1848 roku, upami\u0119tniaj\u0105ca zniesienie pa\u0144szczyzny.<\/p>\n

S\u0142awni ludzie urodzeni w Uluczu<\/strong><\/p>\n

Alojzy Zielecki, polski historyk
\nIwan Mohylnyckyj
\nMicha\u0142 Werbycki (wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142)<\/p>\n

\"Ulucz_Werbicki\"<\/a><\/p>\n

Tablica pami\u0105tkowa Micha\u0142a Werbyckiego<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ulucz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ulucz (1565 Hulicz, 1872 U\u0142ucz, w latach 1977-1981 \u0141\u0105ka) \u2013 wie\u015b w Polsce po\u0142o\u017cona w wojew\u00f3dztwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Dydnia, nad rzek\u0105 San. Pierwsze \u015blady osadnictwa w Uluczu przypadaj\u0105 na okres kultury trzcinieckiej – epoki br\u0105zu, a zgromadzone zabytki archeologiczne przez profesora Micha\u0142a Parczewskiego z tego terenu datowane s\u0105 w czasie na … <\/p>\n

Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1100,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-33","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly","item-wrap"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ulucz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ulucz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ulucz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ulucz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ulucz.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.ulucz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37,"href":"http:\/\/www.ulucz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33\/revisions\/37"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ulucz.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1100"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ulucz.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ulucz.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ulucz.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}